USAID KAPATILIYOR

ABD tarafından fonlanan medya ifşa olacak mı?

ABD Başkanı Donald Trump, geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamayla ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı’nı (USAID) kapatma kararı aldığını resmen duyurdu. Trump, “ABD’nin parasını gereksiz projelere harcayan, radikal solun kontrolündeki USAID artık yok!” diyerek ajansın tamamen kapatılacağını ilan etti.

Bu karar, USAID fonlarından yararlanan medya mensupları ve sivil toplum kuruluşlarında büyük bir paniğe yol açtı. Yıllardır “insani yardım” ve “demokrasi desteği” adı altında fonlanan yapıların aslında birer 5. kol faaliyeti yürüttüğü uzun zamandır tartışılıyordu. Trump’ın ajansı kapatma kararıyla, Türkiye’de de bu yapılanmaların maddi olarak çöküşe sürüklendiği görülüyor.

Trump: “USAID, ABD Düşmanlarını Finanse Ediyordu”

Trump, USAID’in ABD karşıtı ideolojilere destek verdiğini, ABD’nin vergileriyle fonlanan bu ajansın dış ülkelerde Amerikan çıkarlarına aykırı faaliyetler yürüttüğünü belirtti. Özellikle Ortadoğu, Avrupa ve Asya’daki medya ve STK yapılanmaları üzerinden hükümetleri yönlendirmeye çalışan yapıların USAID ile beslendiğini öne sürdü.

Bu açıklamalar, Türkiye’de USAID’den doğrudan veya dolaylı fon alan medya kuruluşları ve sivil toplum örgütleri için büyük bir şok oldu.

Elon Musk’tan Destek: “USAID, Küresel Manipülasyon Aracıydı”

ABD merkezli yardım kuruluşlarının dünya genelinde medya, akademi ve STK’lar üzerinden “demokrasi ihracı” adı altında ülkelerin iç işlerine karıştığı iddiaları uzun zamandır tartışılıyordu. Elon Musk da Trump’ın kararına destek vererek, “USAID sadece bir yardım kuruluşu değil, küresel manipülasyon mekanizmasıydı. Bunu kapatmak ABD ve dünya için bir zaferdir” dedi.

Bu sözler, Batı’dan gelen fonlarla Türkiye’de yıllardır “bağımsız medya” adı altında yürütülen çalışmalara yönelik yeni bir tartışmayı da alevlendirdi.

Türkiye’de USAID’den Kimler Fon Aldı?

Türkiye’de medya ve STK alanında USAID fonlarından kimlerin yararlandığı tam olarak bilinmese de, ajansın Türkiye’de aşağıdaki alanlarda fon sağladığı biliniyor:

 Bağımsız medya ve “ifade özgürlüğü” projeleri
 “Demokrasi desteği” adı altında sivil toplum projeleri
 Araştırmacı gazetecilik ve medya eğitimi programları
 İnsan hakları ve hukuk reformu destekleri
 Mültecilere ve dezavantajlı gruplara yönelik projeler

Özellikle bazı gazetecilere bireysel fonlar sağlandığı, yurtdışındaki medya eğitimlerine ve akademik programlara USAID tarafından finansman sağlandığı iddia ediliyor.

Ancak Trump’ın aldığı kapatma kararıyla birlikte bu desteklerin tamamının sona ereceği kesinleşti.

5. Kol Faaliyeti: Türkiye’deki Medya Üzerindeki USAID Etkisi

USAID’in fonladığı medya projelerinin gerçekte bağımsız gazeteciliği değil, ABD’nin çıkarları doğrultusunda yürütülen bir medya düzenini desteklediği uzun süredir tartışılan bir konuydu.

Özellikle:
    •    Gezi Parkı olaylarında bazı medya organlarının dış kaynaklı fonlarla desteklendiği
    •    ABD fonlarıyla desteklenen medya kuruluşlarının hükümete karşı bir propaganda mekanizması olarak kullanıldığı
    •    Batı destekli STK’ların medya üzerinden kamuoyunu yönlendirdiği

iddiaları, Türkiye’de yıllardır dile getiriliyordu.

Şimdi Trump’ın USAID’i kapatma kararıyla, bu yapılanmaların ayakta kalması neredeyse imkansız hale geldi.

USAID’den Fon Alanlar Ne Yapacak?

Trump’ın bu kararıyla birlikte, USAID’e bağlı finansmanla ayakta duran medya ve STK’ların ciddi bir krizle karşı karşıya kalacağı konuşuluyor.
    •    Bağımsız medya adı altında fonlanan kuruluşların finansal çöküş yaşaması bekleniyor.
    •    STK’lar, yeni fon kaynakları bulamazsa kapanma tehlikesiyle karşı karşıya kalacak.
    •    Türkiye’deki medya ve sivil toplumun Batı’dan gelecek yeni fonlarla devam edip edemeyeceği merak konusu.

Ancak Trump ve Musk gibi isimlerin, ABD’nin bu tür operasyonlara bütçe ayırmasına tamamen karşı çıkması, alternatif fon kaynaklarını da zorlaştırıyor.

Sonuç: USAID’in Çöküşü, Türkiye’deki Dış Destekli Medya Ağına Büyük Darbe

USAID’in kapatılmasıyla Türkiye’de dış fonlarla çalışan medya yapılarının ve sivil toplum ağlarının büyük bir dönüşüm geçireceği kesinleşti. ABD’nin küresel medya ve STK kontrol mekanizmasının en büyük yapı taşlarından biri olan USAID’in çökmesi, Türkiye’deki fon destekli medya mensupları için alarm zillerinin çalmasına neden oldu.

Önümüzdeki süreçte Batı destekli medya organları nasıl bir yol izleyecek? ABD yeni bir fon mekanizması kuracak mı? Türkiye’de medya dengeleri nasıl değişecek?

Tüm bu sorular, USAID’in kapanmasının ardından yanıt bekleyen büyük bilinmezlerden sadece birkaçı.